عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )

697

كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )

لَيْسَ بِأَمانِيِّكُمْ نه بآرزوهاى شماست ، وَ لا أَمانِيِّ أَهْلِ الْكِتابِ و نه بآرزوهاى اهل كتاب ، مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ هر كه بدى كند او را به آن پاداش دهند درين جهان ، وَ لا يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ و نيابد خويشتن را فرود از خداى ، وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً ( 123 ) كارسازى و نه يارى . وَ مَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ و هر كه چيزى كند از نيكيها ، مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى از مردى يا از زنى ، وَ هُوَ مُؤْمِنٌ پس از آنكه گرويده است ، فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ ايشان آنند كه مىدرآرند ايشان را در بهشت ، وَ لا يُظْلَمُونَ نَقِيراً ( 124 ) و از ايشان نه كردار كاهند و نه مزد ، به مقدار نقيرى . النوبة الثانية قوله تعالى : إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِناثاً الآية - اين حكايت از مشركان مكه است ، دعا بمعنى عبادتست . ميگويد : ما يعبدون من دونه الّا اناثا ، لات و عزى و منات همه اناث‌اند و اوثان ، همه مؤنّث . اوثان بتان بىصورت‌اند ، و اصنام بتان با صورت . گفته‌اند كه : اين لات و عزى و منات بتان بودند از سنگ تراشيده ، و در درون كعبه نهاده ، ربّ العزّة جلّ جلاله در درون هر يكى شيطان گماشته تا با كهنه و سدنهء خويش سخن ميگفتند ، و ايشان از راه ميافتادند . قول حسن و قتاده و بو عبيده آنست كه اناث بمعنى موات است ، يعنى مردگان‌اند كه در ايشان روح نيست ، و نفع و ضرّ نيست ، از سنگ و چوب و كلوخ و مانند آن . و اين موات همه مؤنّث باشند ، و صفت آن بتأنيث كنند . عبد الرحمن زيد گفت : إِلَّا إِناثاً يعنى : بزعمهم ، بگفت ايشان اناث‌اند كه ايشان بتان را بنات اللَّه خواندند .